Nowoczesny rynek pracy wymusza drastyczne zmiany w postawach pracowników. Nie można już liczyć na dożywotnie zatrudnienie w jednym dziale, w jednej firmie, w jednym mieście, w jednym regionie, a często nawet w jednym kraju. Od pracowników wymaga się znacznej elastyczności, polegającej na akceptacji zmiany stanowiska czy działu i szybkim przystosowaniu się do nowych warunków, a tym samym znacznej uniwersalności oraz błyskawicznego zdobywania nowych umiejętności.
Na tle wymagań rynku bardzo źle wygląda stopień dostosowania polskich pracowników. W rodzimych przedsiębiorstwach niejednokrotnie problemem jest już przeniesienie pracownika z pracy przy jednej maszynie do zadań przy innej. Jeszcze gorzej wygląda sprawa w wypadku specjalistów. Przesuniecie pracownika z działu marketingu do działu sprzedaży pozornie tylko wydaje się sprawą łatwą. Polacy nie lubią zmian i boją się ich. Ryzyko podejmowane dla dobra kariery zawodowej nie jest wpisane w naszą mentalność. Wiele do życzenia pozostawia także mobilność Polaków. Otwarci na zmianę miejsca zatrudnienia i zamieszkania są prawie wyłącznie ludzie młodzi oraz osoby zatrudnione na najwyższych stanowiskach. Tymczasem, w niektórych regionach kraju nieliczne, dobrze prosperujące firmy są wyspami na morzu bezrobocia. Zwolnienia stają się naszą codziennością, a ponowne zatrudnienie coraz trudniejsze. Firmy zmuszone są dostosowywać się do bieżących potrzeb rynku: modyfikować produkty i usługi, zmieniać lokalizację itd. Pociąga to za sobą konieczność wzrostu elastyczności pracowników: muszą oni podążać za potrzebami swoich pracodawców. Priorytetem są wskaźniki ekonomiczne. Dlatego nie może już być dla nikogo z nas niespodzianką propozycja przeniesienia do pracy w innym dziale. Zmiany zawsze są trudne, ale często chronią przed czymś znacznie gorszym, a mianowicie przed utratą pracy.
Do niedawna zaletą pracownika była specjalistyczna wiedza z jednej dziedziny, dziś wymaga się od osób zatrudnionych umiejętności przystosowania się do nowych warunków. Największą szansę na rynku pracy mają osoby, które same potrafią odnaleźć obszary na których ich wiedza może się najlepiej sprzedać. Należy dążyć do zidentyfikowania jak największej liczby tych obszarów. Świadome kreowanie własnej kariery polegać musi przede wszystkim na zaprojektowaniu kilku alternatywnych dróg rozwoju. Najlepiej jeśli są one na tyle zbliżone, że rozwijając się w jednej, możemy wzbogacać swoje umiejętności w pozostałych.
To zjawisko ma także swoje dobre strony. Dziś nie wybiera się już ścieżki kariery raz na zawsze, można rozwijać się w kilku kierunkach równocześnie, lub - jeśli obecny zakres wykonywanych prac nie odpowiada nam - podjąć próbę w innej dziedzinie. Nie są odosobnione przypadki osób, które nie sprawdziły się na stanowiskach księgowych, natomiast po zmianie kierunku rozwoju odnalazły się w dziale szkoleń czy marketingu. Wymóg elastyczności stawia zatem przed nami wyzwania, które w konsekwencji mogą prowadzić do odnalezienia nowej, ciekawej drogi zawodowej.
Za zmianami zachodzącymi na rynku pracy podążać muszą radykalne zmiany w świadomości Polaków, które powinny przebiegać w kierunku zwiększenia własnej uniwersalności i aktywności na rynku pracy. Konieczne jest odejście od tak chwalonej jeszcze niedawno specjalizacji do wszechstronności i uniwersalności posiadanych umiejętności i wiedzy.
Autor: Joanna Kotzian