Rynek pracy to ciągle zmieniająca się arena, na której główni gracze: pracodawcy i pracownicy toczą ze sobą ciągłą rywalizację. Ta walka nie ma jednak jednego zwycięzcy, sukces na arenie gwarantuje tylko współpraca obu stron.

Warunki, w jakich funkcjonują współczesne firmy, nie są łatwe. Silna konkurencja na rynku zmusza polskie firmy do szukania wszelkich możliwych przewag konkurencyjnych. Jedną z nich jest posiadanie wykwalifikowanych i zaangażowanych pracowników. W czasach ciągłych zmian i nieprzewidywalnego rynku odpowiednie planowanie potencjału pracowników daje taką przewagę.

Kwalifikacje górą
Konieczność podnoszenia kwalifikacji jest kluczowa dla rozwoju biznesu.  Pracodawca nie może pozwolić sobie na to, aby nie rozwijać firmy i pracowników, nie nabywać nowych kompetencji, nie iść z duchem czasu, ponieważ taka postawa w dłuższej perspektywie skazuje firmę na niepowodzenie. Jak twierdzą doradcy personalni, wielu pracodawców nadal wykazuje bierną postawę wobec podnoszenia kwalifikacji i nie potrafi dostrzec korzyści wynikających z inwestowania w wiedzę pracowników. Bywa też tak, że działania rozwojowe w firmie po prostu nie są możliwe. - Pracodawcy wciąż borykają się z brakiem środków na zaspokojenie oczekiwań pracowników w zakresie inwestycji firmy w ich rozwój. Brak zaspokojenia tych oczekiwań prowadzi często do utraty kluczowych osób, na co żadna firma nie może sobie pozwolić  - uważa Joanna Kotzian,  Employer Branding Manager w firmie HRK. -  Dlatego szalenie istotne są, po pierwsze, identyfikacja talentów, po drugie, monitorowanie ich potrzeb rozwojowych. Bardzo ważny jest przemyślany dobór szkoleń, by pozwalały one z jednej strony uzupełnić wiedzę i umiejętności, na których zależy pracodawcy, z drugiej zaś, były naprawdę interesujące dla pracowników.  
Na zmieniającym się i konkurującym o najlepszych pracowników rynku pracodawcy nie mają ułatwionego zadania, ale równie trudne zadanie stoi przed kandydatami do pracy.

Kandydat przed wymaganiami
Pożądani pracodawcy, czyli tacy, dla których kandydaci chcą pracować, stawiają młodym ludziom wysokie wymagania. Jeśli kandydat chce uzyskać dobrą pracę, musi  mieć szeroką wiedzę potwierdzoną odpowiednimi dokumentami, powinien  z łatwością dopasować zdobytą wiedzę do otaczającej rzeczywistość, znać języki, być gotowym do zmian miejsca zamieszkania, być dyspozycyjnym itp.
Często młodzi ludzie nie wiedzą, czym chcą się zajmować zawodowo ani jak kształtować swoją ścieżkę kariery, aby znaleźć dobrą i interesującą pracę.  Oni też poszukują informacji, co doceniają pracodawcy, jakie kierunki studiów gwarantują dobrą pracę, jakie kompetencje powinni rozwijać. Na rynku pracy konkurują nieustannie z innymi, równie dobrze wykształconymi, zdeterminowanymi i chętnymi do pracy.  - Dziś, bez względu na profil zawodowy, karierę bardzo ułatwiają kompetencje z trzech obszarów – radzi Joanna Kotzian. - Po pierwsze, umiejętności interpersonalne – umiejętność współpracy z ludźmi i komunikowania się, nie tylko z fachowcami z danej dziedziny, ale także z pracownikami reprezentującymi inne obszary. Po drugie, orientacja na rezultat, konsekwencja, umiejętność dążenia do celów i ich osiągania. Po trzecie, chyba najważniejsza, umiejętność uczenia się, nastawienie na ciągły rozwój. Bardzo ważna jest także elastyczność, która pozwala reagować na zmiany w oczekiwaniach pracodawców dotyczące posiadanych kompetencji, wiedzy i umiejętności - podsumowuje Joanna Kotzian.
Podobnego zdania jest  Karolina Kostyło-Łuszyńska, menedżer ds. rozwoju produktu i marketingu firmy AchieveGlobal. - W obecnych czasach rywalizację o dobre stanowiska wygrywają ci, którzy posiadają umiejętności w trzech obszarach: umiejętności komunikacyjne, analityczne oraz  planowania (od tych najprostszych do bardzo złożonych). Dlatego, gdy kandydat do pracy zastanawia się nad swoim rozwojem, warto aby zadał sobie pytanie, na ile efektywnie buduje relacje z innymi, jak radzi sobie z rozwiązywaniem problemów i podejmowaniem decyzji oraz jak zarządza swoimi zadaniami i zadaniami innych – podkreśla Karolina Kostyło-Łuszyńska.

Trudne pytania
W związku z ciągle zmieniającą się sytuacją na rynku pracy młodzi ludzie poszukują odpowiedzi na pytanie, jaki wybrać kierunek kształcenia, by po szkole czy studiach posiadać wiedzę i umiejętności, na które będzie zapotrzebowanie? Jakie kompetencje doskonalić, by najlepiej kształtować swoją karierę zawodową w obliczu dynamicznie zachodzących zmian gospodarczych?
Z drugiej strony pracodawcy borykają się z problemem, jak planować rozwój pracowników, by firma zdobywała trwałą przewagę konkurencyjną na bazie wykwalifikowanego zespołu?
Wsparciem w znalezieniu odpowiedzi na te pytania może być monitoring rynku pracy, realizowany w ramach projektu Bilans Kapitału Ludzkiego. Do 2014 roku Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości we współpracy z Uniwersytetem Jagiellońskim w trakcie pięciu edycji badań będzie śledzić, jak zmienia się struktura kompetencji na rynku pracy.   

Kompleksowe badanie
W trakcie pięciu edycji badań wypowie się ponad 350 tysięcy respondentów w całym kraju. Badacze wysłuchają opinii pracodawców, pracowników, bezrobotnych, studentów, uczniów szkół ponadgimnazjalnych, a także przedstawicieli instytucji szkoleniowych. Tak szerokie grono udzielających odpowiedzi daje gwarancję, że przedsięwzięcie stanie się czymś więcej niż badaniem – może być punktem wyjścia do debaty publicznej na najważniejsze z punktu widzenia przyszłości Polaków tematy.
- Posiadanie rzetelnych, dokładnych i wyczerpujących informacji jest niezbędnym warunkiem podejmowania świadomych decyzji, zarówno w biznesie, jak i w administracji – mówi Maja Dobrzyńska, główny specjalista Departamentu Rozwoju Kapitału Ludzkiego Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.  - Od wielu lat podkreślano, iż deficyt danych na temat sytuacji na polskim rynku pracy uniemożliwia planowanie zarówno działań rekrutacyjnych i rozwojowych przez przedsiębiorców, jak i efektywnych i skutecznych interwencji publicznych w obszarze kapitału ludzkiego przez administrację. Projekt Bilans Kapitału Ludzkiego jest odpowiedzią na te potrzeby. Jego celem jest stworzenie sytemu monitoringu sytuacji na polskim rynku pracy, dzięki któremu uzyskiwać będziemy dane zarówno na temat zapotrzebowania pracodawców na pracowników o określonych kompetencjach, jak i zasobów kompetencyjnych Polaków – podkreśla Maja Dobrzyńska.


Wyniki badań drogowskazem do zmian

    Dla wszystkich podmiotów wpływających na kształt rynku pracy wnioski z badań będą stanowić realną pomoc w postaci zaleceń do konkretnych działań. To wyjątkowa szansa na połączenie sił jednostek administracji publicznej, uczelni, firm szkoleniowych, pracodawców i ukierunkowanie ich na wprowadzanie zmian, niezbędnych z punktu widzenia potrzeb rynku pracy.

    W szczególności wyniki badań zostaną wykorzystane do:

• określenia strategii rządu w zakresie szeroko rozumianej edukacji, by dostosować ją do potrzeb rynku pracy,
• planowania działań rekrutacyjnych i szkoleniowych przez osoby odpowiedzialne za HR,
• ukierunkowania działań instytucji publicznych na zadania, które pomogą szybko uzupełniać zdiagnozowane na rynku luki kompetencyjne.

 - Z tego względu dużą wagę przywiązujemy do szerokiego popularyzowania wyników prowadzonych przez nas badań. Wyniki będą udostępniane zarówno w formie różnorodnych publikacji, jak i w formie surowych danych dostępnych na portalu internetowym www.bkl.parp.gov.pl, gdzie aplikacja pozwoli na samodzielne przygotowywanie zestawień i przeglądanie danych według wybranych kryteriów. Na stronie będzie można zapisać się on-line na konferencje i seminaria regionalne dotyczące projektu  – mówi Maja Dobrzyńska.

Raport z badania
Pierwsza edycja badań terenowych w projekcie Bilans Kapitału Ludzkiego zakończyła się w 2010 r. Obecnie trwają prace nad przygotowaniem zbiorów danych i raportów. W kwietniu i maju br. przeprowadzone zostaną konsultacje na temat wniosków z badań i rekomendacji. W konsultacjach wezmą udział przedstawiciele przedsiębiorstw, firm szkoleniowych, urzędów centralnych i regionalnych.
Wyniki BKL zaprezentowane zostaną po raz pierwszy na ogólnopolskiej konferencji, która odbędzie się w Warszawie 16 czerwca 2011 r. Do udziału w konferencji  PARP zaprasza przedstawicieli administracji rządowej, samorządowej, środowisk naukowych, przedsiębiorców, ekspertów i praktyków ds. HR, instytucje doradcze i szkoleniowe oraz organizacje związane z rynkiem pracy. W trakcie konferencji odbędzie się debata na temat stanu i problemów polskiego rynku pracy oparta na otrzymanych wynikach i proponowanych rekomendacjach.
Wyniki badań prezentowane będą także w trakcie seminariów regionalnych skierowanych głównie do środowisk związanych z HR i szkoleniami. Seminaria regionalne zorganizowane zostaną w wybranych miastach w okresie od września do listopada 2011 roku.
Dodatkowo wyniki badań prezentowane będą na konferencjach zewnętrznych, których tematyka dotyczy rynku pracy oraz zarządzania kapitałem ludzkim.
- Wyniki badań prowadzonych w ramach projektu BKL posłużą PARP do ukierunkowania interwencji realizowanych w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki oraz planowania działań w przyszłym okresie programowania. Z wyników badań skorzystają również resorty odpowiedzialne za rynek pracy, edukację czy szkolnictwo wyższe.  Mamy nadzieję, że pozyskane przez nas dane wspomogą również planowanie działań rekrutacyjnych i szkoleniowych przez osoby odpowiedzialne za HR w przedsiębiorstwach – podsumowuje Maja Dobrzyńska.

Materiał został przygotowany przez eksperta PARP.