Czy pracodawca jest zobowiązany wystawić byłemu pracownikowi dla potrzeb nowego pracodawcy opinię o świadczonej przez niego pracy?

Pracodawca nie ma obowiązku wystawiania pracownikowi opinii o pracy, może natomiast wystawić mu referencje. Obowiązki pracodawcy w związku z wnioskiem pracownika o wydanie opinii o pracę określał Kodeks pracy przed nowelizacją lutową z 1996 roku, w art. 98. Przepis ten stanowił, iż pracodawca jest zobowiązany wystawić na wniosek pracownika opinię o jego pracy. Miała ona zawierać między innymi informacje o przebiegu pracy pracownika, otrzymanych przez niego nagrodach i wyróżnieniach, nie wykreślonych karach porządkowych, a także opisywała przyczyny wypowiedzenia lub rozwiązania stosunku pracy.

W trakcie przeprowadzanej w 1996 roku gruntownej nowelizacji Kodeksu pracy opisany artykuł wykreślono. Wieloletnie doświadczenia wskazywały, że opinia nie dostarcza obiektywnej informacji o umiejętnościach i sprawności zawodowej pracownika. Zawiera ona na ogół szablonowe sformułowania, które nie charakteryzują pracownika w zakresie interesującym nowego pracodawcę.

W obecnym stanie prawnym, wyłącznie od woli pracodawcy zależy, czy spełni prośbę o opinię wyrażoną przez odchodzącego pracownika. Wobec braku regulacji prawnych dotyczących opinii o pracy, obserwujemy powrót do przedwojennej instytucji prawa pracy – rekomendacji, czy też referencji - dokumentów oceniających jakość wykonywanej przez pracownika pracy. Pracodawca, który zdecyduje się na wydanie takiej rekomendacji powinien ustalić jej treść za wiedzą i zgodą pracownika. Może się bowiem narazić na zarzut naruszenia dóbr osobistych w rozumieniu art. 23 Kodeksu cywilnego, jeżeli pracownik nie zgodzi się ze swoją oceną zwartą w referencjach. W konsekwencji może to skutkować roszczeniem byłego pracownika o sprostowanie wystawionego dokumentu. Pracownik może się też domagać zadośćuczynienia pieniężnego lub żądać zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny (art. 24 K.c.).