Niemcy oferują studentom zagranicznym ponad 100 programów stypendialnych na pobyty studyjne i badawcze. Do tej pory skorzystało z nich za pośrednictwem Niemieckiej Centrali Wymiany Akademickiej DAAD ponad 30 tys. Polaków.
Jeśli myślisz o studiach w Niemczech, skorzystaj z banku informacji i oferty polskiego przedstawicielstwa DAAD (Deutscher Akademischer Austauschdienst), która jest organizacją zrzeszającą niemieckie szkoły wyższe. Jej zadaniem jest wspieranie wymiany studentów i naukowców z zagranicznymi uczelniami. DAAD jest finansowana przez rząd niemiecki, głównie ze środków Ministerstwa Spraw Zagranicznych.
System szkolnictwa wyższego
W Niemczech istnieją dwa główne typy uczelni – uniwersytety i wyższe szkoły zawodowe. Oprócz nich działają też szkoły muzyczne i artystyczne. Uniwersytety przygotowują głównie do pracy naukowej, ale też do pracy zawodowej. Oferują bardzo szeroki wybór kierunków studiów. Do uniwersytetów zalicza się w Niemczech również uczelnie techniczne. Wyższe szkoły zawodowe skupiają się na przygotowaniu do wykonywania określonego zawodu. Oferują kierunki techniczne, ekonomiczne i społeczne. Współpracują często z zakładami przemysłowymi w danym regionie. W czasie studiów w tego typu szkole studenci muszą odbyć praktyki zawodowe.
Wyższe szkoły zawodowe nie mogą nadawać stopnia doktora, a dyplom ich ukończenia nie upoważnia też do bezpośredniego podjęcia studiów doktoranckich na uniwersytecie.
Adresy wszystkich niemieckich uczelni są dostępne na stronie Hochschulkompass, a rankingi uczelni znajdziesz na stronie DAAD.
Język to podstawa
W niemieckich uczelniach językiem wykładowym jest z reguły język niemiecki, ale istnieje też wiele kierunków, na których zajęcia odbywają się po angielsku – ich wykaz znajdziesz na stronie DAAD.
Kandydaci powinni bardzo dobrze znać język niemiecki. Muszą zdać jeden z egzaminów:
Z egzaminu DSH możesz zostać zwolniony, jeśli posiadasz już jeden z certyfikatów: Zentrale Oberstufenprüfung ZOP, Kleines Deutsches Sprachdiplom KDS i Großes Deutsches Sprachdiplom GDS. Informacje o egzaminach ZOP, KDS i GDS znajdziesz na stronie internetowej Instytutu Goethego, który ma swoje siedziby w Warszawie i Krakowie. Z obowiązku zaliczenia DSH zwalnia także Deutsches Sprachdiplom Stufe II DSD II, którzy zdają uczniowie niektórych polskich liceów ogólnokształcących. Certyfikatów znajomości języka niemieckiego nie wymaga się jedynie w przypadku studentów, którzy wybrali krótki pobyt na niemieckiej uczelni (badawczy albo w ramach szkoły letniej). Nie musisz ich także posiadać, jeśli chcesz studiować na kierunku z wykładowym angielskim – wystarczy wtedy udokumentowana znajomość angielskiego.
Rekrutacja
Terminy składania wniosków zależą od uczelni i wybranego kierunku studiów. Zazwyczaj termin przyjmowania zgłoszeń upływa 15 lipca na semestr zimowy oraz 15 stycznia na semestr letni. Jak informuje DAAD, w większości przypadków szkoły nie organizują egzaminów wstępnych, a w sprawie rekrutacji należy się ubiegać za pośrednictwem działu współpracy z zagranicą na danej uczelni. Są jednak wyjątki od tej reguły. Ponad 70 niemieckich uczelni utworzyło stowarzyszenie uni-assist, które prowadzi wyłączną rekrutację w ich imieniu. Wykaz tych uczelni oraz informacje o zasadach aplikacji na nie znajdziesz na stronie internetowej uni-assist. Kolejny wyjątek to kierunki, na które rekrutuje się studentów na podstawie konkursu świadectw maturalnych tzw. Numerus Clausus Fächer (np. na medycynę, weterynarię, biologię, psychologię, farmację, stomatologię). O miejsce na takim kierunku na wybranej uczelni należy się ubiegać za pośrednictwem Zentralstelle für die Vergabe von Studienplätzen ZVS. Szczegółowe informacje na ten temat znajdziesz na stronie ZVS.
Wiza niepotrzebna, ale zgłoś swój pobyt
Od chwili wejścia Polski do Unii Europejskiej polscy studenci mogą przyjechać na studia w Niemczech bez wizy i nie muszą posiadać zezwolenia na pobyt. Jednak musisz pamiętać, żeby przed upływem 3 miesięcy udać się do odpowiedniego urzędu meldunkowego oraz do urzędu ds. cudzoziemców z takimi dokumentami, jak dowód osobisty, immatrykulacja na niemieckiej uczelni (legitymacja studencka), zaświadczenie o ubezpieczeniu zdrowotnym i deklaracja o posiadanym zabezpieczeniu finansowym na okres studiów w Niemczech (ok. 500-600 euro na każdy miesiąc pobytu). Niektóre urzędy nie poprzestają na pisemnej deklaracji i wymagają dodatkowo np. zaświadczeń od rodziców. Jeśli chcesz pracować w czasie studiów, możesz to robić bez ograniczeń jako tzw. studencka pomoc naukowa, a w innym charakterze – przez 90 dni w roku na pełny etat lub przez 180 dni rocznie na pół etatu.
Akademik czy „wspólnota mieszkaniowa”?
Wszyscy studenci zagraniczni mogą ubiegać się o miejsce w akademiku na podstawie dowodu immatrykulacji na danej uczelni (legitymacji studenckiej). Podanie o przydział miejsca trzeba złożyć jak najwcześniej do organizacji, która prowadzi w szkole domy studenckie i stołówki (Studentenwerk). Inne rozwiązanie to tzw. „wspólnota mieszkaniowa”, czyli wynajęcie kilkupolowego mieszkania przez kilkuosobową grupę studenta. Adresy takich mieszkań do wynajęcia znajdziesz na tablicy informacyjnej uczelni albo w lokalnych mediach.
Dzisiaj bezpłatnie, a za rok?
Obecnie tzw. pierwsze studia (licencjackie lub magisterskie) na państwowych niemieckich uczelniach wiążą się jedynie z opłatą wstępną (50 euro) i ewentualnymi karami dla „wiecznych studentów”. Jednak za tzw. drugie studia (np. magisterskie uzupełniające lub drugi kierunek) trzeba zapłacić około 500 euro co semestr. DAAD ostrzega jednak, że wprowadzenie odpłatności za studia w Niemczech jest tylko kwestią czasu, dlatego najbezpieczniej upewnić się w tej sprawie na wybranej uczelni jeszcze przed podjęciem decyzji o podjęciu w niej nauki.
Stypendia – dla każdego coś dobrego
Ponad 50 niemieckich organizacji oferuje ponad 100 programów stypendialnych na pobyty badawcze i studyjne, ale żadna z nich nie posiada propozycji stypendium na całe studia (od pierwszego semestru do uzyskania dyplomu).
Jedną z tych organizacji Niemiecka Centrala Wymiany Akademickiej DAAD. Jej oferta obejmuje:
-
stypendia na wakacyjne kursy językowe i krótkie pobyty w Niemczech dla studentów, • stypendia na pobyty studyjne dla absolwentów wszystkich kierunków,
-
stypendia Fundacji im. Beatrice i Rochusa Mummerta dla przyszłej wysoko wykwalifikowanej kadry kierowniczej,
-
stypendia roczne na udział w międzynarodowym programie dla absolwentów prawa,
-
stypendia na pobyty studyjne dla absolwentów kierunków artystycznych,
-
stypendia na pobyty badawcze dla doktorantów i młodych naukowców wszystkich kierunków,
-
stypendia na pobyty badawcze dla naukowców i nauczycieli akademickich,
-
stypendia Wspólnoty Hermanna von Helmholtza,
-
stypendia DAAD-Leibniz,
-
wspólny program DAAD i Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego,
-
powtórne stypendium dla byłych stypendystów.
Aktualne informacje o warunkach ubiegania się o powyższych stypendiach, obowiązujące formularze zgłoszeniowe i dane kontaktowe znajdziesz na stronie Niemieckiej Centrali Wymiany Akademickiej.
DAAD opracowało także bazę innych niemieckich organizacji oferujących stypendia.
Polska strona DAAD.