Artykuły, payroll, payroll consulting, 16.11.2026

Monitoring Ryzyk HR & Payroll: zweryfikuj PKD 2025, limity składek ZUS 2027 i zimowe obowiązki BHP

Ryzyka kadrowo-płacowe: PKD, ZUS i zimowe BHP

Końcówka 2026 roku przynosi pracodawcom kolejne obowiązki i wyzwania związane z planowaniem kosztów zatrudnienia. Zbliżający się termin aktualizacji kodów PKD 2025, wyższe limity składek ZUS na 2027 rok oraz sezonowe obowiązki dotyczące posiłków i napojów profilaktycznych mogą wpływać na rozliczenia kadrowo-płacowe, budżety wynagrodzeń i organizację pracy. W najnowszym wydaniu Monitoringu Ryzyk HR & Payroll eksperci HRK Payroll Consulting analizują konsekwencje prawne, finansowe i operacyjne tych zmian oraz wskazują, jak przygotować organizację, ograniczyć ryzyko nieprawidłowości i uniknąć nieprzewidzianych kosztów.

W tym artykule:

  • Ryzyko 1 – Aktualizacja PKD 2025: Jak błędne przyporządkowanie PKD może wpłynąć na wysokość składki wypadkowej od kwietnia 2027 r.
  • Ryzyko 2 – Jak wzrost limitu 30-krotności do 300 990 zł wpływa na koszty i gdzie pojawia się ryzyko błędów przy naliczaniu składek.
  • Ryzyko 3 – Zimowe obowiązki BHP: Kiedy pracodawca musi zapewnić posiłki profilaktyczne i gorące napoje oraz jakie konsekwencje grożą za niedopełnienie obowiązków.

Ryzyko 1: PKD 2025 – koniec okresu przejściowego. Kiedy błędny kod działalności może zwiększyć koszty pracodawcy? 

31 grudnia 2026 r. kończy się okres przejściowy na dostosowanie kodów Polskiej Klasyfikacji Działalności do PKD 2025. Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność weryfikacji danych ujawnionych w CEIDG i KRS. Choć przewidziano mechanizm automatycznego przeklasyfikowania kodów, nie gwarantuje on ich zgodności z rzeczywistym profilem działalności. Z perspektywy pracodawców szczególnego znaczenia nabiera możliwy wpływ kodu PKD na wysokość składki na ubezpieczenie wypadkowe. 

Nowe kody PKD – dlaczego warto sprawdzić je przed końcem roku? 

Od 1 stycznia 2025 r. obowiązuje klasyfikacja PKD 2025, która zastąpiła dotychczasową PKD 2007. Dwuletni okres przejściowy kończy się 31 grudnia 2026 r. Przedsiębiorcy, którzy nie dokonają aktualizacji samodzielnie, zostaną objęci procedurą automatycznego przeklasyfikowania na podstawie kluczy powiązań GUS. 

Ryzyko pojawia się szczególnie wtedy, gdy jeden dotychczasowy kod odpowiada kilku oznaczeniom w nowej klasyfikacji. Automatycznie przypisany kod może nie odzwierciedlać faktycznie prowadzonej działalności. 

Ryzyko pracodawcy – kod PKD a wysokość składki wypadkowej 

Zmiana klasyfikacji nie powoduje automatycznie zmiany podstawy wymiaru składek ZUS ani konieczności ponownego zgłaszania pracowników do ubezpieczeń. Nie oznacza to jednak, że pozostaje bez wpływu na koszty zatrudnienia. 

Kod przeważającego rodzaju działalności jest jednym z elementów wykorzystywanych do ustalenia grupy działalności, a tym samym stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe – zgodnie z zasadami obowiązującymi danego płatnika. 

Na potrzeby roku składkowego rozpoczynającego się 1 kwietnia 2027 r. przynależność do grupy działalności będzie ustalana według stanu na 31 grudnia 2026 r., już z uwzględnieniem klasyfikacji PKD 2025 wykazywanej w informacji ZUS IWA za 2026 r. (termin złożenia upływa 1 lutego 2027 r.). Informacja ZUS IWA obejmuje dane o liczbie ubezpieczonych, wypadkach przy pracy oraz zatrudnieniu w warunkach zagrożenia.  

Nieprawidłowe przyporządkowanie kodu może prowadzić do błędnego ustalenia stopy procentowej składki wypadkowej obowiązującej od 1 kwietnia 2027 r. do 31 marca 2028 r., a w konsekwencji do nieprawidłowych rozliczeń ZUS, potencjalnych dopłat i korekt. 

Co pracodawca powinien zrobić przed 31 grudnia 2026 r.? 

“Rekomendujemy przeprowadzenie przeglądu danych rejestrowych, ubezpieczeniowych i kadrowych jeszcze przed końcem roku. Prawidłowe ustalenie obowiązków płatnika oraz stopy procentowej składki wypadkowej to nie tylko kwestia zgodności z przepisami, lecz również świadomego zarządzania kosztami pracy i ograniczania ryzyka korekt rozliczeń ZUS. W pierwszej kolejności warto wdrożyć działania kontrolne polegające na weryfikacji kodu PKD ujawnionego w CEIDG lub KRS, zarówno działalności przeważającej, jak i dodatkowej. Następnie porównać kody z faktycznym zakresem działalności, korzystając z klasyfikacji PKD 2025 i kluczy powiązań GUS. W przypadku wykrycia różnic, należy zaktualizować wpis we właściwym rejestrze. Aktualizacja PKD w CEIDG lub KRS nie wymaga odrębnego zgłoszenia do ZUS – informacja jest przekazywana pomiędzy rejestrami automatycznie.”

Justyna Piekarek, Liderka Zespołu Kadrowego HRK Payroll Consulting

Ryzyko 2: Nowe limity składek ZUS na 2027 rok – wyższe koszty zatrudnienia i ryzyko błędów w rozliczeniach składek 

W Monitorze Polskim (poz. 1098 oraz 1120) opublikowano nowe limity składkowe na 2027 r. Roczna podstawa wymiaru składek emerytalnych i rentowych wzrośnie do 300 990 zł, a maksymalna miesięczna podstawa dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego wyniesie 25 082,50 zł. Zmiany mają szczególne znaczenie m.in. dla pracodawców zatrudniających na umowy o pracę wysoko wynagradzanych specjalistów i menedżerów oraz dla podmiotów korzystających z pracy zleceniobiorców. Wyższe limity oznaczają również konieczność aktualizacji systemów kadrowo-płacowych, przetestowania rozliczeń i uwzględnienia dodatkowych obciążeń w budżetach wynagrodzeń na 2027 rok. 

Nowe limity składek ZUS – ile wyniosą w 2027 roku? 

Bazą do ustalenia nowych limitów jest prognozowane przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej na 2027 r., wynoszące 10 033 zł. 

Wskaźnik 2026 r. 2027 r. Zmiana 
Roczne ograniczenie podstawy wymiaru składek emerytalno-rentowych
(tzw. limit 30-krotności)
 
282 600 zł 300 990 zł +18 390 zł 
Maksymalna miesięczna podstawa dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego 23 550 zł 25 082,50 zł +1 532,50 zł 

Tzw. limit 30-krotności to ograniczenie rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, zarówno w części finansowanej przez pracownika, jak i pracodawcę. Obowiązuje on m.in. przy umowach o pracę oraz oskładkowanych umowach zlecenia. 

Limit składek emerytalno-rentowych – kiedy wzrośnie wynagrodzenie netto pracownika? 

Po osiągnięciu rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wynoszącej 300 990 zł płatnik zaprzestaje ich naliczania od nadwyżki ponad wskazany ustawowo limit. W miesiącu przekroczenia składki nalicza się tylko od tej części podstawy, która pozostała do wykorzystania rocznego limitu. Od pozostałej części wynagrodzenia składki emerytalne i rentowe nie są już pobierane. 

Dla pracownika może oznaczać to wzrost wynagrodzenia netto po przekroczeniu limitu, ponieważ pracodawca zaprzestaje odprowadzania do ZUS składek emerytalnych i rentowych. Rzeczywista zmiana kwoty do wypłaty zależy od stawki podatku PIT. Z perspektywy pracodawcy następuje obniżenie kosztu składek emerytalnych i rentowych od wynagrodzenia przekraczającego roczny limit. 

Jak zmienił się limit 30-krotności w ostatnich latach? 

W latach 2022–2027 roczny limit podstawy wymiaru składek emerytalnych i rentowych wzrósł ze 177 660 zł do 300 990 zł, czyli o 123 330 zł (69,4%). Oznacza to, że pracodawcy od wyższej kwoty w ciągu roku finansują składki emerytalne i rentowe od wynagrodzeń osób o wysokich zarobkach. 

Wzrost rocznego limitu podstawy wymiaru składek emerytalnych i rentowych z 282 600 zł w 2026 r. do 300 990 zł w 2027 r. oznacza dla pracodawcy potencjalnie wyższe koszty zatrudnienia. W przypadku pracowników, których roczna podstawa składek przekracza wskazane wyżej limity, przy niezmienionym poziomie wynagrodzenia i standardowych stawkach składek, koszt finansowanych przez pracodawcę składek emerytalnych i rentowych wzrośnie o 2990,21 zł rocznie na osobę. 

Wyliczenie uwzględnia ustawowe stawki finansowane przez pracodawcę: 9,76% składki emerytalnej i 6,5% składki rentowej. Przy większej liczbie wysoko wynagradzanych pracowników zmiana może mieć zauważalny wpływ na budżet kosztów zatrudnienia. 

Ryzyko pracodawcy – błędy składkowe i niedoszacowanie kosztów pracy 

„Największe ryzyko w obszarze kadrowo-płacowym dotyczy poprawności ustalenia momentu przekroczenia 30-krotności i naliczenia składek w miesiącu, w którym limit zostaje osiągnięty. Szczególnej uwagi wymagają osoby zatrudnione jednocześnie u kilku płatników lub osoby, które zmieniają pracodawcę w trakcie roku. W takich przypadkach należy uwzględnić łączną podstawę składek ze wszystkich tytułów ubezpieczeń, gdyż błędy mogą skutkować niewłaściwym wynagrodzeniem netto, nadpłatami lub niedopłatami składek, koniecznością korygowania dokumentacji ZUS oraz dodatkowymi kosztami obsługi płacowej.

Istotna jest poprawna konfiguracja systemów kadrowo-płacowych, szczególnie walidacje kontrolujące skumulowaną roczną podstawę składek, moment przekroczenia limitu i prawidłowe naliczenia w miesiącu jego osiągnięcia. Odpowiednio zaprojektowane mechanizmy kontroli wewnętrznej pozwolą ograniczyć ryzyko błędów, kosztownych korekt i nieprawidłowych rozliczeń ZUS. To istotny element efektywnego zarządzania bezpieczeństwem finansowym pracodawcy i komfortem pracownika.”

Katarzyna Wiśniewska, Menedżer Obsługi i Wdrożeń Kadrowo-Płacowych HRK Payroll Consulting.

Ryzyko 3: Zimowe posiłki i napoje dla pracowników – obowiązek BHP czy niedoszacowane ryzyko pracodawcy? 

Od 1 listopada rozpoczął się okres zimowy, w którym pracodawcy muszą zwrócić szczególną uwagę na zapewnienie pracownikom posiłków profilaktycznych i gorących napojów. Obowiązki te dotyczą przede wszystkim osób wykonujących pracę na otwartej przestrzeni i w szczególnie uciążliwych warunkach. Nieprawidłowe ustalenie uprawnień, brak odpowiedniej organizacji świadczeń lub ich zastępowanie ekwiwalentem pieniężnym mogą oznaczać naruszenie przepisów BHP, konsekwencje finansowe i ryzyko kontroli PIP. 

Kiedy pracownikowi przysługuje gorący posiłek lub napój? 

Zgodnie z art. 232 Kodeksu pracy pracodawca ma obowiązek nieodpłatnie zapewniać posiłki i napoje pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych. Szczegółowe zasady wynikają z rozporządzenia Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów. 

W okresie od 1 listopada do 31 marca posiłek profilaktyczny przysługuje pracownikom wykonującym pracę na otwartej przestrzeni, jeżeli efektywny wydatek energetyczny w ciągu jednej zmiany roboczej przekracza: 1500 kcal u mężczyzn, 1000 kcal u kobiet. 

Odrębne zasady dotyczą napojów. Pracownikom wykonującym pracę na otwartej przestrzeni przy temperaturze poniżej 10°C należy zapewnić napoje dostosowane do warunków pracy, w praktyce gorące, dostępne przez całą zmianę roboczą.  

Co istotne, sam fakt wykonywania pracy zimą nie oznacza automatycznie prawa do posiłku profilaktycznego. Decydują warunki i charakter pracy oraz określony przepisami wydatek energetyczny. Z kolei obowiązek zapewnienia gorących napojów podczas pracy na zewnątrz przy temperaturze poniżej 10°C nie jest ograniczony wyłącznie do okresu listopad–marzec. 

Ryzyko pracodawcy – brak świadczeń, błędna kwalifikacja stanowisk i koszty organizacyjne 

Najważniejszym ryzykiem jest niewłaściwe określenie stanowisk uprawnionych do świadczeń profilaktycznych. Dotyczy to szczególnie organizacji zatrudniających pracowników terenowych, budowlanych, logistycznych oraz osób wykonujących pracę w zmiennych warunkach atmosferycznych. 

  • Pracodawca powinien ustalić wykaz uprawnionych stanowisk i zasady wydawania świadczeń w porozumieniu z organizacjami związkowymi, a w przypadku ich braku – po uzyskaniu opinii przedstawicieli pracowników. 
  • Posiłki profilaktyczne i napoje nie mogą być zastępowane ekwiwalentem pieniężnym. Jeżeli wydawanie gorącego posiłku jest niemożliwe ze względów organizacyjnych lub charakteru pracy, przepisy dopuszczają m.in. zapewnienie produktów spożywczych albo bonów uprawniających do ich otrzymania. 
  • Pracodawcy powinni również zapewnić odpowiednie warunki ogrzewania się pracowników oraz możliwość schronienia przed niekorzystnymi warunkami pogodowymi. 

Naruszenie obowiązków BHP może prowadzić do odpowiedzialności wykroczeniowej. Zgodnie z art. 283 § 1 Kodeksu pracy grzywna za nieprzestrzeganie przepisów lub zasad BHP wynosi obecnie od 2000 do 60 000 zł. 

„Obowiązek zapewniania posiłków profilaktycznych i napojów często traktowany jest jako sezonowy element organizacji pracy. Tymczasem z perspektywy pracodawcy stanowi on część systemu zarządzania ryzykiem BHP, kosztami operacyjnymi i ciągłością procesów. Rekomendujemy współpracę służby BHP, HR i menedżerów operacyjnych w przygotowaniu zimowych zasad organizacji pracy. Warto również zweryfikować, czy przyjęty model dostarczania posiłków i napojów pozwala kontrolować koszty, nie ograniczając uprawnień pracowników. Dobrze zorganizowana profilaktyka BHP to nie tylko ograniczenie ryzyka sankcji PIP, ale również sposób na wyeliminowanie zakłóceń pracy, zapewnienie stabilności procesów operacyjnych i ochronę zdrowia zatrudnionych w trudnym okresie zimowym.”

Dorota Podlaska, Ekspert ds. Kadr i Wdrożeń HRK Payroll Consulting. 

Podstawy prawne 

  • Rozporządzenie Rady Ministrów z 18 grudnia 2024 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz.U. z 2024 r. poz. 1936), w szczególności § 1–2. 
  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 listopada 2002 r. w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 1874). 
  • Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 3 listopada 2026 r. w sprawie kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w roku 2027 oraz przyjętej do jej ustalenia kwoty prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (M.P. z 2026 r. poz. 1098). 
  • Komunikat Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 5 listopada 2026 r. w sprawie kwoty 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, stosowanej w 2027 r. przy ustalaniu podstawy wymiaru składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe (M.P. z 2026 r. poz. 1120). 
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (Dz.U. z 1996 r. Nr 60, poz. 279, ze zm.), w szczególności § 1–8. 
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z 12 czerwca 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (Dz.U. z 2019 r. poz. 1160). 

Czytaj więcej

Czy wdrożenie e-teczki to krok obowiązkowy dla działów kadr?

finanse, Artykuły25.09.2024

Czy wdrożenie e-teczki to krok obowiązkowy dla działów kadr?

Jak zautomatyzowaliśmy proces podwyżek rocznych dla 1600 pracowników - case study

payroll, Case study12.08.2026

Jak zautomatyzowaliśmy proces podwyżek rocznych dla 1600 pracowników – case study

Digitalizacja akt osobowych – przepisy, korzyści i praktyczny przewodnik krok po kroku

payroll, Artykuły26.08.2025

Digitalizacja akt osobowych – przepisy, korzyści i praktyczny przewodnik krok po kroku

Newsletter HRK

Bądź na bieżąco z aktualnościami ze świata HR i rynku pracy!

Zgadzam się na przetwarzanie moich danych osobowych przez firmę HRK S.A. z siedzibą w Warszawie, pl. Bankowy 2, a tym samym na otrzymywanie na mój adres poczty elektronicznej informacji handlowych i marketingowych, materiałów o charakterze informacyjnym oraz promocyjnym, w szczególności raportów, e-booków, materiałów edukacyjnych. Udzielenie zgody jest dobrowolne, ale niezbędne do otrzymania raportu. Zdaję sobie sprawę, że w każdej chwili mogę wycofać swoją zgodę.

Administratorem przekazanych danych osobowych jest HRK S.A. z siedzibą w Warszawie (00-095), Plac Bankowy 2. Pełną informacje na temat przetwarzania danych osobowych znajdują się w naszej Polityce prywatności.